در کنار روستای زیارت شهر شیروان، بنایی تاریخی وجود دارد که از آن به نامهای «آرامگاه تیموری»، «مقبره تیموری»، «چهارطاقی تیموری» یاد شده در حالی که این بنا احتمالا به مکان یا شخصی به نام «تمور» منسوب بوده نه «تیمور».
به گزارش اختر شرق :
رجبعلی لباف خانیکی، باستان شناس و پژوهشگر میراثفرهنگی در یادداشتی نوشت: این بنا با توجه به شواهد بیارتباط به دوران تیموری است و از سوی دیگر بر اساس وقف نامۀ موجود در بقعه امامزاده حمزه رضا در فاصله ۵۰ متری آن که در ذیقعده سال ۱۰۴۵ه.ق نوشته شده، واقف املاک عرصۀ امامزاده و این چهارطاقی شخصی به نام امیر محمد شیخ «تموری» ولد شیخ حسن «تموری» بوده که احتمالا یا محل زمین موقوفه تمور نام داشته و یا شخصی از تموریها را در چهارطاقی دفن کردهاند، که به «هارطاقی- تموری» شهرت یافته و بعدها مانند بسیاری از بناهای تاریخی دیگر نامی بر آن گذاشتهاند، بنابراین به احتمال قریب به یقین نام اصلی بنا، چهارطاقی یا مقبره «تموری» بوده است. این بنا با نقشهای هشت ضلعی از بیرون و مربع در داخل با دیوارهایی به ارتفاع ۵/۲۰ متر و ضخامت ۱/۲۰ متر ساخته شده است، نمای بیرونی متشکل از چهار ضلع بلند هر یک به طول ۶متر و چهار ضلع کوتاهتر هر یک به طول ۴/۲۰ متر است، بر میانه هر یک از اضلاع بلند یک ورودی و یک درگاهی با طاق جناقی در بالای ورودی تعبیه شده است.نمای دیوارها آجری و ساده است، بدنه بنا یک منشور هشت ضلعی است که بر فراز آن ساقه استوانه گنبد استقرار یافته، گنبد از نوع دوپوش منفصل بوده که پوشش فوقانی فرو ریخته اما تا سال ۱۳۱۵ خ که «دونالد .ن. ویلبر» بنا را دیده، گنبد خارجی دارای حفره های فرو ریخته بوده است.در حال حاضر تنها پوشش داخلی یا زیرین برفراز بنا باقی مانده است. بر هر یک از اضلاع کوچک یک طاقنمای نسبتا کوتاه با طاق جناقی و یک قاب تزیینی مربع بر بالای طاقنما تعبیه شده است، نمای داخلی بنا گویا بسیار زیبا و مزین به گچبری، کاربندی، کتیبه و نقاشی دیواری بودهاست. فضای داخلی بر نقشه مربع استوار شده و از طریق چهار درگاهی به بیرون راه دارد. ۸ نورگیر بر پاکار گنبد و ۴ نورگیر بر بالای ورودیها، داخل بنا را روشنی میبخشیده اند.در گوشههای بالای بنا کاربندیهای بادبادک شکل (به تعبیر ویلبر) ساخته شده که امتداد اضلاع آنها به طرفین به صورت نواری کهزیگزاگ طوقِ پاکار گنبد را دور زده و بر روی نوار نقوش اسلیمی گچبری با رنگ فیروزهای زینت یافته است.بر بالای آن نوار تزئینی یک نوار صاف و یک نواخت دیگر به عرض ۲۵سانتیمتر ساقه گنبد را دور زده و بر روی زمینۀ سیاه کتیبه گچی سفید رنگ به شیوه ثلث نوشته شده است.در حال حاضر رویه داخلی دیوارها و سقف گچ اندود شده اما با لایه برداریهایی که در بعضی نقاط صورت گرفته نقاشیهای دیواری ظاهر شده که حکایت از بدنه نقاشی شده در گذشته دارد.با توجه به شواهد موجود میتوان فرض کرد که بنا کاربرد آرامگاهی برای شخص با اشخاص معتبر داشته است.در رابطه با تاریخگذاری بنا اظهارنظرهای متفاوتی شده است: نام غیرواقعی «تیموری» موجب شده است که اکثر قریب به اتفاق آن را را بنایی متعلق به عصر تیموریان بدانند.از سنگ قبری در درون آرامگاه نام میبرند که تاریخ ۷۸۵ و نام «عید خواجه» در آن خوانده شده و به استناد آن تاریخ، احداث بنا را تیموری دانستهاند حال این که این فرضیه هم قابل طرح است که بنا در آن تاریخ وجود داشته و عید خواجه در آن به خاک سپرده شده است. دو نالدن. ویلبر که در سال ۱۹۳۷م بنا را از نزدیک دیده، آن را با عنوان «مقبره» توصیف کرده و تاریخ احداث بنا را سال ۱۳۰۰م/۷۰۰ه.ق برآورد کرده که منطقی به نظر میرسد زیرا علاوه بر نقشه و ساختار بنا، نقاشیهای روی گچ در داخل بنا شباهت زیاد به نقوش زرینفام و مینایی عصر ایلخانی دارند و کلاه و هیأت شخص سوار بر اسب همانند شخصیتهای مغولی در مینیاتورهاست. مقایسه این بنا با بنای دوره ایلخانی امامزاده جعفر قم نیز میتواند دلیل دیگر انتساب آن به دوران ایلخانی باشد.طی سالهای اخیر اقداماتی مثل استحکام بخشی، آوار برداری و پیگردی پیرامون بنا صورت گرفته که موجب ماندگاری بنا و شناخت بیشتر هویت آن شده است از جمله: در سال۱۳۵۶ ریختگی سر طاقها و ساقه گنبد ترمیم شده است.در سال ۱۳۸۴ درون آرامگاه آوار برداری و اطراف نیز خاکبرداری و پیگردی شده که در نتیجه گورخانهای در زیر کف کشف شده و بر گرد بنا نیز شالوده حصار آجری تشخیص داده شده است.در سال ۱۳۸۶ ریزشها و فرسودگیهایی که به دنبال پی گردیهای قبلی ظاهر شده، ترمیم و دیوارها استحکام بخشی شده است. در سال ۱۳۹۱ بخشهایی از دیوارها لایه برداری و صحنههای نقاشی در زیر اندود گچ ظاهر شده است.این چهارطاقی در ۱۹ اسفند سال ۱۳۸۰ این بنا به شماره ۴۸۰۸ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
